Chất bảo quản là gì? Có những loại chất bảo quản nào được cấp phép?

Chất bảo quản (CBQ) là một trong những thành phần quan trọng và hầu như không thể thay thế trong các ngành công nghiệp sản xuất như: công nghệ thực phẩm, thức ăn chăn nuôi, y dược, mỹ phẩm, dầu gội, nước nhỏ mắt,… Vậy chất bảo quản là gì và chất bảo quản có hại không?

Chất bảo quản là gì và có bao nhiêu loại chất bảo quản?

Chất bảo quản là những hợp chất được sử dụng để giúp kéo dài thời gian bảo quản cũng như giữ được trạng thái tốt nhất cho sản phẩm. Giải thích về mặt hóa học, CBQ giúp chống lại sự lão hóa và thối rửa được gây nên bởi sự gia tăng của vi sinh vật trên sản phẩm.

Trong thực tế, CBQ có thể được sử dụng bởi một loại duy nhất hoặc cũng có thể là một tổ hợp nhiều loại CBQ khác nhau. Tùy từng mục đích sử dụng mà sẽ có những loại CBQ phù hợp tương ứng.

CBQ được chia làm hai loại chính bao gồm CBQ hữu cơ và CBQ tự nhiên. Trong đó, CBQ có nguồn gốc tự nhiên thường được sử dụng trong các ngành công nghiệp thực phẩm và trong các món ăn. Còn CBQ hữu cơ được tổng hợp từ các hợp chất không có trong tự nhiên và thường sử dụng trong các ngành công nghiệp mỹ phẩm, thức ăn chăn nuôi, y dược,…

Tầm quan trọng của chất bảo quản trong các ngành công nghiệp

CBQ có mặt trong rất nhiều ngành công nghiệp chế biến với vai trò quan trọng. Vậy những ngành công nghiệp đó là gì và vai trò của CBQ trong ngành đó là như thế nào?

Chất bảo quản thực phẩm

Chất bảo quản thức ăn là một trong những công dụng nắm vai trò thiết yếu nhất trong đời sống hiện nay. Chúng ta có thể dễ dàng bắt gặp CBQ trong nhiều loại thức ăn như:

• CBQ mì ăn liền: Giúp giữ độ giòn của vắt mì và tăng tuổi thọ sản phẩm trong một thời gian dài.
• CBQ bánh kẹo: Giúp giữ trạng thái tốt nhất cho những loại bánh kẹo và giữ màu sắc luôn được tươi mới.
• CBQ cho nước giải khát: Bao gồm các loại nước có gas, cá loại nước có cồn và những loại nước ngọt thông thường.
• CBQ cá khô: Giúp bảo quản cá khô tránh bị ươn trong những điều kiện ẩm mốc.
• CBQ hoa quả: Giúp hoa quả luôn được tươi mới, kéo dài thời gian bị thối rữa hay lên men.
• CBQ lạp xưởng: Giúp các thành phần trong lạp xưởng không bị hư hỏng trong quá trình phơi nắng.
• CBQ làm bánh: Tùy thuộc vào từng loại bánh và các công đoạn chế biến mà chúng ta có thể sử dụng CBQ sao cho phù hợp.
• CBQ sữa đậu nành: Trong quá trình chế biến sữa đậu nành, CBQ được sử dụng để giữ được hương vị mà không làm thay đổi tính chất của sữa.

Chất bảo quản dùng trong mỹ phẩm

Chất bảo quản dùng trong mỹ phẩm cũng chiếm tỷ trọng không nhỏ trong ngành công nghiệp này. Dựa vào các tính chất chống oxy hóa, dưỡng ẩm và phục hồi tốt từ CBQ, những loại mỹ phẩm luôn cần bổ sung những yếu tố này để mang lại hiệu quả sử dụng cao nhất. Một số loại CBQ mỹ phẩm thông dụng như:

• Chất bảo quản kem dưỡng da
• Chất bảo quản thuốc mỡ
• Chất bảo quản son môi

Chất bảo quản thức ăn chăn nuôi

Trong thức ăn chăn nuôi cũng chứa khá nhiều loại CBQ. Thông thường, thành phần những loại thức ăn chăn nuôi khá hỗn hợp và phức tạp hơn thức ăn của người rất nhiều. Vì thế, việc biến đổi chất và tốc độ phát triển của vi sinh vật khiến thức ăn chăn nuôi bị hư hỏng sớm hơn. Để giải quyết vấn đề này, một số loại CBQ thức ăn chăn nuôi đã được thêm vào để ức chế vấn đề này và mang tới trạng thái tốt hơn.

Chất bảo quản thuốc Đông Y và dược phẩm

Chất bảo quản thuốc Đông Y và các ngành dược phẩm cũng được sử dụng khá phổ biến. Hiện nay có khá nhiều loại thuốc sử dụng CBQ như: thuốc tiêm bắp, thuốc dạng lỏng, viên nang, thuốc nhỏ mắt,…

Chất bảo quản có tốt không?

Không phải tất cả loại CBQ đều vô hại cho sức khỏe của con người. Hiện nay trên thế giới có khá nhiều loại CBQ bị cấm sử dụng hoàn toàn như: Phenoxyethanol, Diethanolamine, Monoethanolamine, Propylene Glycol, Paraben, Clorin Formaldehyde,… Đây đều là những hợp chất cực kỳ nguy hiểm khi tiếp xúc trực tiếp với con người hay nặng nề hơn là hấp thụ qua đường tiêu hóa, và tất cả đều có khả năng gây ung thư với tỷ lệ rất cao.

Tuy nhiên, cũng có nhiều CBQ an toàn và không hề gây ảnh hưởng xấu đến cơ thể con người. Một số loại CBQ tự nhiên còn có tác dụng tốt cho cơ thể như giúp ức chế sự lão hóa và giúp cải thiện độ ẩm trên da khi sử dụng mỹ phẩm, giúp cải thiện hệ tiêu hóa và quá trình trao đổi chất khi sử dụng CBQ thực phẩm.

Trên thế giới, việc sử dụng CBQ được quy định nghiêm ngặt và nhiều quốc gia cũng công bố danh sách CBQ bị cấm và CBQ được khuyến khích sử dụng, trong đó có Việt Nam. Chính vì thế, trước khi sử dụng, mọi người cần tìm hiểu kỹ về tính chất cũng như công dụng của sản phẩm.

Những loại chất bảo quản nào được cấp phép sử dụng?

Tuy được sử dụng khá phổ biến nhưng yêu cầu của chất bảo quản lại rất khắt khe. Tại Việt Nam không có quá nhiều nhóm CBQ được phép sử dụng trong những ngành công nghiệp, và khi sử dụng cũng phải tuân thủ nghiêm ngặt về tỷ lệ chất bảo quản được cho phép. Sau đây là một số nhóm CBQ thông dụng nhất tại Việt Nam đã được cấp phép:

Sodium BenZoat

Sodium BenZoat có công dụng kìm hãm sự phát triển của vi khuẩn trong các môi trường axit. Đây là CBQ thực phẩm phổ biến và khá được ưa chuộng trên thế giới. Trong nhiều nghiên cứu khoa học gần đây, Sodium BenZoat không có khả năng tạo thành thành phần có thể gây ung thư cho người.

Potasium –(Kali) Sorbate

Potasium –(Kali) Sorbate là một chất phụ gia khá phổ biến trong ngành công nghiệp thực phẩm. Loại CBQ này có công dụng kìm hãm sự phát triển của vi sinh vật và nấm mốc trong các môi trường lên men, từ đó phù hợp khi sử dụng cho các món ăn cần lên men như sữa chua, bánh mì, pho mát, đồ uống có cồn, cá khô,…

Sodium Erythorbate

Sodium Erythorbate là một CBQ thực phẩm được sử dụng nhiều trong những sản phẩm thịt đã qua chế biến và nước giải khát. Công dụng của loại CBQ này giúp giữ được màu sắc hồng tươi của thịt, đảm bảo hương vị trong thời gian dài và giúp ngăn ngừa các chất gây ung thư trong quá trình thối rữa.

Acid Sorbic

Acid Sorbic là một loại CBQ thực phẩm dạng rắn, không màu không mùi dễ tan trong nước và thăng hoa trong không khí. Trong thực tế, đây là dạng CBQ cực kỳ được ưa chuộng bởi vì tính chất hòa tan và thăng hoa giúp thuận tiện hơn trong quá trình sử dụng.

BHT (Butylated Hydroxy Toluen)

BHT (Butylated Hydroxy Toluen) là một loại CBQ chống oxy hóa rất mạnh, đặc biệt hiệu quả khi ở trong môi trường nước. Đây cũng là một sản phẩm được US FDA (Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ) chứng nhận là an toàn và không có khả năng gây ung thư ở người.

Chất bảo quản là một trong những thành phần cực kỳ hữu dụng nếu như chúng ta biết cách sử dụng và hiểu rõ về tính chất của chúng. Natrachem hy vọng sau bài viết mọi người đã nắm được những thông tin cần thiết, chúc mọi người sớm tìm được sản phẩm phù hợp với mình nhất.